Οι καιροί δεν αλλάζουν μόνοι τους!

Δημήτρης Αετουδάκης – Μανώλης Παττακός

Του Πρωτοπρεσβυτέρου Δημητρίου Αμπανάβα

Χάριτας οφείλω στον Τριαδικό Θεό που με αξίωσε, στο διάβα της ταπεινής Ιερατικής βιοτής μου, να γνωρίσω δύο μεγάλους Κρητικούς Ρεθεμνιώτες, τον  λογοτέχνη ποιητή και συγγραφέα κ. Δημήτριο Αετουδάκη και τον Άρχοντα της Κρητικής Παράδοσης και του Πολιτισμού Μανώλη Παττακό, από το χωριό των αρχόντων το Χρωμοναστήρι Ρεθύμνου. Ο πρώτος, πολυγραφότατος λογοτέχνης, ευαίσθητος συγγραφέας, άνθρωπος της απλότητας, της επιτυχίας και της προσφοράς, υπηρέτησε από πολλά μετερίζια τον πολιτισμό της μεγάλης Κρητικής παροικίας των Αθηνών, φίλος μου εκλεκτός και αφοσιωμένος επί 24 έτη.  Διετέλεσε πρόεδρος επί σειρά ετών του Συλλόγου Ρεθεμνίων Αττικής το «ΑΡΚΑΔΙ» και δημιούργησε την δικιά του «σχολή», στις περίφημες εκδηλώσεις του ιστορικού αυτού Συλλόγου. Ειδικά οι καλοκαιρινές του εκδηλώσεις, που ελάμβαναν χώρα στην πολυτελή σάλα της ναυαρχίδας του κρητικού τουρισμού του πολυτελούς «ΡΙΘΥΜΝΑ», θα αποτελούν σημείο αναφοράς για πολλά χρόνια στα πολιτιστικά δρώμενα του Ρεθύμνου, καθώς και οι λογοτεχνικές του ομιλίες στο Ωδείο της πόλεώς μας με τίτλο «Χωρίς Θέμα». Υμνητής της θαλασσοφίλητης πολιτείας του Ρεθύμνου, μέσα από τα χιλιάδες εκδρομικά οδοιπορικά του, μνήμης και γνώσης, που οργάνωσε σε όλο τον Ελλαδικό χώρο. Και τώρα, μετά από την μακρόχρονη δημιουργία και προσφορά του στα γράμματα και τον πολιτισμό, ήρθε η ώρα να δωρίσει στη γενέθλια γη του το περίφημο υπαίθριο «Αετουδάκειο Πάρκο Πολιτισμού και Ιστορίας», που με πολύ αγώνα δημιούργησε στη θέση «Χαλκιάς» Ατσιποπούλου, όπου σε έκταση 5 στρεμμάτων κυριαρχεί το βασιλικό δενδρί της βελανιδιάς, το δένδρο της ειρήνης η ελιά και το αθάνατο πρινάρι και η χαρουπιά, χαρίζοντάς μας με αυτό τον τρόπο ένα «ανοιχτό βιβλίο στη φύση» και που μετά το θανατόν του θα περιέλθει στον Δήμο Ρεθύμνου.

Και έρχομαι και στον άλλον αγαπητό και γνήσιο αδελφό μου, τον Κρητίκαρο και Άρχοντα της γνήσιας, καθάριας και ανόθευτης κρητικής παράδοσης του χορού και της μουσικής, τον Πρόεδρο των «ΚΟΥΡΗΤΩΝ» Μανώλη Παττακό, από το ξακουστό Χρωμοναστήρι Ρεθύμνου. Με σφακιανή ρίζα συνεχίζει επί 27 χρόνια το οδοιπορικό του ταξίδι ανά την Οικουμένη και μεταδίδει την κρητική παράδοση, τον χορό και την κρητική φορεσιά, που μέσα από πολυετή μελέτη πλούτισε και πλουτίζει παρουσιάζοντας όλα τούτα τα μεγάλα και ωραία στο πολιτιστικό στερέωμα της Ευρώπης και προσφάτως στην Ήπειρο της Αφρικής. Εκεί τιμήθηκε για την προσφορά του στον πολιτισμό και στην παράδοση από τον Μακαριώτατο Πατριάρχη της Μεγάλης Πόλεως Αλεξανδρείας και πάσης Αφρικής κ.κ. Θεόδωρο Β΄ με τον χρυσό λέοντα του Τάγματος του Αγίου Μάρκου, ένα παράσημο που δίνεται μόνο σε αρχηγούς κρατών. Αλλά για μένα το μεγαλύτερο παράσημο, για τούτο τον μύστη της ιεράς κρητικής παράδοσης, αποτελεί η μετάδοση της θρησκευτικής λατρείας των Αγίων Τεσσάρων Νεομαρτύρων του Ρεθύμνου στην ιερά γη της Λακωνίας, στην όμορφη πολιτεία της Σπάρτης, όπου εκεί μαζί με τους Κρήτες αδελφούς μας με Πρόεδρο τον κ.Λευτέρη Ψαρρό, ανήγειρε περικαλλή Ιερό Ναό στο περίφημο «Σαϊνοπούλειο» πάρκο της πόλεως. Και όχι μόνο αυτό, αλλά προσφάτως μετέφερε με κάθε επισημότητα και ευλάβεια και αφιέρωσε την Ιερά Εικόνα των Αγίων Νεομαρτύρων μαζί με τον Άγιο Χαράλαμπο στους ιερούς βράχους των Μετεώρων, και συγκεκριμένα στην Ιερά Γυναικεία Κοινοβιακή Μονή του Αγίου Στεφάνου Μετεώρων. Τούτη τη μεγάλη του προσφορά μάς την ομολογεί με συγκλονιστικό τρόπο η ευχαριστήρια επιστολή της Αγίας Ηγουμένης Αδελφής Χριστονύμφης, που αποτελεί ανεκτίμητο κείμενο εκκλησιαστικού και θεολογικού λόγου, και η οποία πρόσφατα δημοσιεύτηκε στον τοπικό τύπο. Τούτοι οι δύο μεγάλοι Κρήτες του πνεύματος και της κρητικής παράδοσης έσμιξαν την ημέρα της Αγίας Πεντηκοστής στον Ιερό Ναό του Αγίου Ελευθερίου Ατσιποπούλου, κάτω από την φιλόστοργη πατρική αγάπη, αγκαλιά  και σκέπη του άξιου Ποιμενάρχου της Εκκλησίας των Ρεθεμνίων κ.κ. ΕΥΓΕΝΙΟΥ, που τέλεσε την Θεία Λειτουργία και διάβασε και τις ιερές ευχές της γονυκλισίας.

Ο Παττακομανώλης με 33 άνδρες και γυναίκες μπήκε στην εκκλησία. Οι άνδρες ντυμένοι με την επίσημη κρητική φορεσιά, τα σαλβάρια, και οι κοπελιές ντυμένες με περίτεχνες βαριές κεντημένες φορεσιές, από όλα τα μέρη της Κρήτης, Σφακιά, Ανώγεια, Κριτσά Λασιθίου αλλά και με τις γυναικείες τους κρητικές κάπες, που για πρώτη φορά παρουσιάστηκαν επίσημα στο Ρέθυμνο, άλλη μια προσφορά του Άρχοντα στην κρητική φορεσιά. Προσκύνησαν, γονάτισαν ευλαβικά και κοινώνησαν των Αχράντων Μυστηρίων από τα τίμια και σεβάσμια χέρια του Σεβασμιωτάτου μας κ.κ. ΕΥΓΕΝΙΟΥ. Μια σκηνή που όσοι τη βίωσαν θα τους μείνει ανεξίτηλη στο σαλόνι της καρδιάς τους, γιατί έζησαν όλο το μεγαλείο και τον πλούτο εκείνου που πολύ εύστοχα ονομάζει ο σοφός Ποιμενάρχης μας «Ελληνορθόδοξη Παράδοση».

Μετά το πέρας της Θείας Λειτουργίας, και μετά από ένα σύντομο πέρασμα για καφέ από την ταβέρνα του «Γαζόζα», όλοι κατέκλυσαν τους χώρους του πάρκου όπου ο ιδρυτής του είχε εχάρισε και από ένα δένδρο με ωραία πινακίδα στους Θρησκευτικούς και Πολιτικούς Άρχοντες του Ρεθύμνου, σε ανθρώπους του πνεύματος των επιστημών, των γραμμάτων και των τεχνών, σε γνήσιους και πιστούς φίλους του. Εκεί και πάλι ο Άρχοντας Παττακομανώλης έκανε την διαφορά, αφού είχε φροντίσει και δημιουργήσει μόνιμη ξύλινη χορεύτρα καθώς και δύο πέτρινα επίπεδα για τους καλλιτέχνες. Και ενώ όλοι έλαβαν θέση στην τράπεζα της αγάπης που είχε ετοιμάσει ο κ. Αετουδάκης, με την άριστη επιμέλεια του catering «ΑΡΤΟΖΑ» του κ. Γεωργίου Αποστολάκη, και καθώς οι 13 μουσικοί είχαν πάρει τις θέσεις τους στα δύο πέτρινα επίπεδα, ξαφνικά ακούστηκε ο ήχος από το νταούλι του καταξιωμένου καλλιτέχνη κ. Συμεών Κουφάκη που ο Παττακομανώλης είχε φροντίσει να έλθει από την Αθήνα, ειδικά για τούτα τα εγκαίνια, και που ο ήχος του ήταν το άγγελμα για μια εικόνα που ξεπρόβαλε μπροστά στους 400 καλεσμένους, βγαλμένη από το ένδοξο κρητικό παρελθόν. Δυο λάβαρα ξεπρόβαλαν μπροστά μας, μέσα από το μονοπάτι της «Φιλίας», που τα κρατούσαν οι δυο στύλοι της Οικογένειας του Παττακομανώλη, οι κρητικόμορφοι γιοι του Νικόλαος και Γεώργιος, και πίσω τους, μυσταγωγικά και αγέρωχα, ακολουθούσαν οι «ΚΟΥΡΗΤΕΣ», με μπροστάρη τον Παττακομανώλη, που είχε στο πλευρό του την σεβαστή αρχόντισσα της ζωής του Μαρίνα. Και περίτεχνα ανέβηκαν στην χορεύτρα και κύκλωσαν τα όργανα.

Ο κ. Αετουδάκης αφού αναφέρθηκε με λόγο μεστό και σύντομο στην ίδρυση του πάρκου, δώρισε το κλειδί του στον Παττακομανώλη για να το χρησιμοποιεί στις μοναδικές πολιτιστικές του εκδηλώσεις, και ποιος ξέρει, μπορεί να δούμε να εορτάζονται και τα τριαντάχρονα της Ιδρύσεως των «ΚΟΥΡΗΤΩΝ» το 2018.

Μετά πήρε τον λόγο ο Παττακομανώλης, που έκανε μια ανακοίνωση που μας συγκίνησε και μας ξάφνιασε ευχάριστα. Ανήγγειλε τούτη την ξεχωριστή μέρα των εγκαινίων, και για να τιμήσει τον πνευματικό νονό των «ΚΟΥΡΗΤΩΝ» κ. Αετουδάκη, την ίδρυση, μετά από 27 χρόνια παρουσίας του Λαογραφικού Ομίλου «ΚΟΥΡΗΤΕΣ», αδελφού σωματείου στην Κρήτη με την ονομασία «ΜΙΝΩΪΤΕΣ», το οποίο θα αποτελείται από «ΚΟΥΡΗΤΕΣ» που ζουν και δραστηριοποιούνται μόνιμα και στους τέσσερις νομούς του νησιού. Γι’ αυτό το γεγονός δώρισε στον κ. Αετουδάκη, σε όμορφη κορνίζα, το λογότυπο των «ΚΟΥΡΗΤΩΝ» και των «ΜΙΝΩΪΤΩΝ» και κρητικό μαχαίρι, που το έχει δωρίσει μόνο στα ταξίδια του στην Κίνα και στην Αίγυπτο, με θήκη και λαβή από κέρατο τράγου σε χρώμα σοκολατί. Ακόμη μας ανακοίνωσε ότι αρχηγός των «ΜΙΝΩΪΤΩΝ» θα είναι ο πρωτοχορευτής «ΚΟΥΡΗΤΗΣ» κ. Γεώργιος Μαρκαντώνης στον οποίον και παρέδωσε το λάβαρο και την σφραγίδα του συλλόγου. Χαιρετισμούς έκαναν ο Δήμαρχος κ. Γιώργης Μαρινάκης και η Αντιπεριφερειάρχης κ. Μαίρη Λιονή. Ο Σεβασμιώτατος κ.κ. ΕΥΓΕΝΙΟΣ με τον εμπνευσμένο και μελίρρυτο λόγο Του ευχαρίστησε τον κ. Αετουδάκη γι’ αυτή την μεγάλη του προσφορά και, τον χαρακτήρισε Μέγα Ευεργέτη του Ρεθύμνου και τόνισε πως είναι ανάγκη, σε τούτες τις δύσκολες στιγμές που περνά η πατρίδα μας, αν δεν έχουμε ευεργέτες οφείλουμε να τους δημιουργήσουμε.

Με συγκίνηση και βλέποντας το καινούριο λάβαρο των «ΜΙΝΩΪΤΩΝ» να κυματίζει περήφανα, έχοντας ως έμβλημα του τον Πρίγκηπα της Κνωσού και τα μινωϊκά κρινάκια, θυμήθηκε με έκδηλη συγκίνηση ότι πριν από 10 χρόνια ελάμβανε το βασιλικόν αξίωμα της Αρχιεροσύνης την 28η Μαΐου 2005 στον Ιερό Μητροπολιτικό Ναό του Αγίου Μηνά, από τον μακαριστό Αρχιεπίσκοπο της «Κρητικής Βασιλειάδος» της μοναχικής πολιτείας της Καλυβιανής κυρό Τιμόθεο.

Την 31η Μαΐου 2005 η ιστορική και έγκριτος εφημερίδα του Ηρακλείου «Τόλμη» έγραφε στην πρώτη της σελίδα: «Ο νέος Πρίγκηψ της Κνωσού. Ετών 37». Ακόμη ευχαρίστησε εκ μέρους της τοπικής μας Εκκλησίας τον Άρχοντα Παττακομανώλη, τον άξιο πρεσβευτή εκτός Κρήτης των Τεσσάρων Νεομαρτύρων, όπως τον χαρακτήρισε, και του παρέδωσε κατόπιν ενεργειών του, το κλειδί της Εκκλησίας των Αγίων που υπάρχει στην πολιτεία της Σπάρτης.

Εντυπωσιακή ήταν η παρουσία του Συλλόγου Γιοργαλίδικων αλόγων του Νομού Ρεθύμνης με πρόεδρο τον αδερφικό φίλο του Παττακομανώλη, Γιάννη Λαχνιδάκη.

Μετά από όλα αυτά το δοξάρι του φημισμένου βιολάτορα Αντώνη Μαρτσάκη πήρε φωτιά, ξεκινώντας με ριζίτικο τραγούδι που έγραψε ο ίδιος για τη μάζωξη αυτή:

« Αετός χρυσός επρόβαλε στη μπάντα του Ρεθέμνου
και σ’ωριο βελανόκηπο έκατσε και βιγλίζει
κάθε δεντρό και μια φιλία κάθε καρπός και γνώση
μα ένα δεντρό με δυο αδελφούς δυο κλώνους στο κόρμο ντου
ο γεις σκληρός βασταγερός που έμοιαζε στοι Κουρήτες
κι άλλος γερός και δυνατός ωσάν τσοι Μινωίτες
ανθίζουνε και δένουνε στα χώματά σου Κρήτη και φτάνουνε
στους ουρανούς.

«ΚΟΥΡΗΤΕΣ» και «ΜΙΝΩΪΤΕΣ» αδελφωμένα και περήφανα χόρεψαν τον «Μέγα Συρτό» και τον «Μέγα Πεντοζάλη», και μας καθήλωσαν με τον περίφημο «ΜΙΝΩΪΚΟ ΧΟΡΟ» που εμπνεύστηκε μέσα από τα βάθη της κρητικής ιστορίας και «έστησε» χορογραφικά ο Άρχοντας Παττακομανώλης.

Το γλυκόπιοτο κρασί του Κοτζαμπασάκη από την Αμνάτο και το «αντικριστό», που είχε ετοιμάσει για όλους μας ο φίλος του Παττακομανώλη φημισμένος Ανωγειανός ψήστης  Μανώλης Μαυρόκωστας, τα τίμησαν δεόντως όλοι οι εκλεκτοί καλεσμένοι.

Ευχαριστούμε, εκ μέσης καρδίας, τον κ. Αετουδάκη και τον Παττακομανώλη, για την μεγάλη προσφορά τους στον πολιτισμό και στην Κρητική παράδοση του Ρεθύμνου και της λεβεντογέννας Κρήτης. Επιβλητική ήταν η παρουσία του μεγάλου λυράρη και τραγουδιστή Χαράλαμπου Γαργανουράκη αγαπημένου πρωτοξαδέλφου του Παττακομανώλη, ιδρυτικού και επίτιμου μέλους των «ΚΟΥΡΗΤΩΝ», που έκλεισε 50 χρόνια δημιουργικής δισκογραφίας και ο οποίος μας συγκίνησε με το ριζίτικο τραγούδι αφιερωμένο στον Άη-Aστράτηγο, προστάτη του Παττακομανώλη. Την εκδήλωση τίμησε με την οικογενειακή της παρουσία η φημισμένη μαντιναδολόγος της Κρήτης κ. Πόπη Νικηφόρου, η οποία στολίζει με την πένα της ψυχής της όλες τις μεγάλες εκδηλώσεις των «ΚΟΥΡΗΤΩΝ». Ανεπανάληπτο ήταν το τραγούδι και οι μαντινάδες της που έγραψε γι’ αυτή την περίφημη εκδήλωση και τις οποίες παραθέτουμε :

«Χαλάλι τα ψηλά βουνά χαλάλι κι οι πεδιάδες
Χαλάλι να ‘ναι οι πηγές και το νερό που τρέχει
Χαλάλι για τον άνθρωπο η ομορφιά της φύσης
Όπως χαλάλι είναι το φως του ήλιου, στο φεγγάρι.
Όταν η φύση αισθάνεται το σεβασμό του ανθρώπου
Χαλάλι λέει η Μάνα Γη τα δάση αυτού του τόπου.»

«Απ’ το δεντρό που τρεις γενιές ανθίζουνε οι Κουρήτες
Βλαστούς καινούργιους βγάλανε στην Κρήτη οι Μινωίτες»

«Ο χρόνος τρέφει το δεντρό και του δεντρού δυο κλώνοι
Φωλιά ‘ναι που η ανάμνηση κι η ελπίδα θ’ανταμώνει»

«Στον ίσκιο της βελανιδιάς για χοροστάσι κάνει
Γιατί καμιά απ’ τσ’ εποχές τα φύλλα της δε χάνει»

« Στον ίσκιο της βελανιδιάς έθιμο νέο ανοίγει
Η αγάπη κάθε τέσσερα χρόνια να μας ε σμίγει»

Την εκδήλωση έντυσαν με τη μουσική τους παρουσία οι φημισμένοι Κρητικοί καλλιτέχνες : Κουφάκης Συμεών – νταούλι, Μπαλτζάκης Φραγκίσκος  χαμπιόλι – νταουλάκι, Κουναλάκης Νεκτάριος  ασκομπαντούρα – μαντολίνο, Νικάκης Δημήτρης – λαούτο, Τσουρδαλάκης Γιάννης  λύρα – τραγούδι, Σαββάκης Ηλίας λαούτο – τραγούδι, Ψαρουδάκης Γιώργος  λαούτο – τραγούδι, Κανάκης Κοζονάκης  λαούτο – τραγούδι, Μαρεντάκης Νίκος – λαούτο, Μαρτσάκης Αντώνης  βιολί – τραγούδι, Χαμογιωργάκης Μανώλης  λαούτο – τραγούδι, Κουτελιδάκης Κώστας λύρα – τραγούδι και Γαργανουράκης Χαράλαμπος  λύρα – τραγούδι.

 Έχοντας βιώσει όλοι μας την ανεπανάληπτη, την ιστορική και αξέχαστη τούτη ημέρα του πολιτισμού και της Κρητικής Παράδοσης της 31ης Μαΐου 2015 καταλάβαμε ακόμη καλύτερα πως αλλάζουν οι καιροί!!!
Όντως αλλάζουν. Αλλά όχι μόνοι τους. Αλλάζουν με τα πρόσωπα και από πρόσωπα που διαθέτουν όραμα, τόλμη, θυσιαστικό πνεύμα και αγάπη, και πρωτοβουλίες όχι για το εγώ αλλά για το εμείς.

Αυτό που μένει σταθερά είναι η Κρήτη μας, η οποία διατηρεί τον πολιτισμό, τα ήθη και τα έθιμά της αναλλοίωτα, και με τέτοια άξια τέκνα θα συνεχίζει να είναι παντοτινή Βασίλισσα στην άκρη της Ιστορίας και στο κέντρο των καρδιών μας.

Πηγή: Κρητικά νέα | Λήψη αποκόμματος άρθρου

Share This

Copy Link to Clipboard

Copy